بیتا کامران‌فر در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی ایران اظهار کرد: در سطح دانشگاه علوم پزشکی ایران، مجموعاً ۷۲ بیمارستان شامل ۲۰ مرکز دولتی و ۵۲ مرکز خصوصی تحت پوشش و نظارت مستقیم این دانشگاه قرار دارند و مسئولیت نظارت و پایش مستمر عملکرد واحدهای پرستاری این مراکز بر عهده اداره پرستاری معاونت درمان است.

 

وی ادامه داد: این نظارت‌ها حوزه‌های متعددی را در بر می‌گیرد که می‌توان به برنامه‌ریزی و ساماندهی نیروی انسانی، سامانه انتصابات و نقل و انتقالات، صدور پروانه‌های صلاحیت حرفه‌ای، آموزش مداوم کارکنان، آموزش بیماران و سلامت خانواده، پیگیری پس از ترخیص بیماران، ارتقای ایمنی بیمار، تحلیل علل ریشه‌ای خطاها (RCA)، پیشگیری و کنترل عفونت، ساماندهی رده‌های کمک‌پرستاری جهت ارزیابی و جذب دانش‌آموختگان این دوره‌ها و همچنین نظارت و ارزیابی عملکرد ۱۱۷ مرکز مراقبت پرستاری در منزل اشاره کرد.

 

کامران‌فر گفت: علاوه بر این، رسیدگی روزانه و پایش شکایات واصله از طریق سامانه ۱۹۰ یا مراجعات حضوری نیز به طور مستمر در این مجموعه انجام می‌گیرد.

 

وی با اشاره به وضعیت نیروی انسانی، چالش نیروهای غیربومی و آزمون‌های استخدامی یادآور شد: دانشگاه علوم پزشکی ایران با چالش اختصاصی و خاصی مواجه نیست، اما مسئله کمبود نیروی پرستاری یک معضل سراسری در سطح کشور محسوب می‌شود؛ به طوریکه در حال حاضر، شاخص نسبت پرستار به تخت در این دانشگاه حدود ۰.۹ است، در حالی که حد استاندارد کشوری ۱.۲ برآورد می‌شود و دانشگاه علوم پزشکی ایران پایین‌تر از این شاخص قرار دارد.

 

مدیر گروه پرستاری معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران خاطرنشان کرد: در آزمون استخدامی سال ۱۴۰۳، نیروهایی بر اساس ردیف‌های شغلی جذب شدند، اما از آنجا که بخش عمده‌ای از پذیرفته‌شدگان غیربومی بودند، به علت بروز مشکلات معیشتی و سکونت، تعداد زیادی از آنان به شهرهای خود بازگشتند، انصراف دادند، مأموریت گرفتند و عملاً جذب بدنه خدمت نشدند.

 

وی بیان کرد: از مجموع حدود ۸۰۰ سهمیه استخدامی سال ۱۴۰۳ که مقرر بود نیاز دانشگاه را تأمین کند، تنها حدود ۲۰۰ الی نهایتاً ۳۰۰ نفر وارد چرخه خدمت شدند که بخش قابل‌توجهی از آنان یعنی بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر  نیز از نیروهای شرکتی شاغل در خود بیمارستان‌های تابعه بودند. این امر موجب اشغال ردیف‌های استخدامی شد؛ با این حال، با پیگیری‌های وزارت بهداشت مقرر است طی یک الی دو ماه آینده آزمون استخدامی مجددی برگزار شود تا شاهد جبران بخشی از کمبود نیرو در این بخش باشیم.

 

کامران‌فر با اشاره به به‌کارگیری دانشجویان سال‌های پایانی  در قالب طرح کار دانشجویی، گفت: به منظور مدیریت کمبود نیرو، بر اساس دستورالعمل ابلاغی وزارت متبوع، از ظرفیت دانشجویان کارشناسی پرستاری که ترم شش را به پایان رسانده و به مرحله کارآموزی در عرصه یعنی ترم هفت و هشت رسیده‌اند، استفاده می‌شود.

 

وی،با بیان اینکه  هر دانشجو مجاز است تا سقف ۱۰۰ ساعت در ماه فعالیت داشته باشد. ادامه داد: روند به این صورت است که پس از ارائه و تأیید مدارک دانشجویی در معاونت درمان، دانشجو به بیمارستان متقاضی معرفی می‌شود؛ در انتخاب بیمارستان هیچ‌گونه اجباری وجود ندارد و این انتخاب بر اساس تمایل دانشجو یا اعلام نیاز اخذشده از مرکز مربوطه هماهنگ می‌شود تا بتوانند ۱۰۰ ساعت ماهانه خود را تکمیل کنند.

 

مدیر گروه پرستاری معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران خاطرنشان کرد: حق‌الزحمه این فعالیت برای دانشجویان مقطع کارشناسی ساعتی ۵۰ هزار تومان و برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد ساعتی ۶۰ هزار تومان تعیین شده است که این افراد به عنوان نیروی کمکی، تحت نظارت سرپرستار و مسئول شیفت در کنار کادر پرستاری فعالیت می‌کنند.

 

وی با اشاره به اجرای قانون ارتقای بهره‌وری و صیانت از خانواده یادآور شد: سختی‌ها و فشارهای حرفه پرستاری، از جمله سنگینی شیفت‌ها، شب‌کاری و مواجهه مداوم با فوت بیماران، از طریق قانون ارتقای بهره‌وری ساماندهی می‌شود. طبق این قانون، موظفی کاری پرسنل ماهیانه ۱۷۶ ساعت؛  معادل ۴۴ ساعت در هفته است، اما بسته به سابقه خدمت، ساعات کار هفتگی کاهش می‌یابد؛ به گونه‌ای که یک نیروی جدیدالورود؛ بین صفر تا چهار سال سابقه مشمول کاهش ۲ ساعت در هفته شده و ساعات موظفی او به ۴۲ ساعت کاهش پیدا می‌کند. بنابراین در حال حاضر هیچ پرستاری موظفی ۱۷۶ ساعت کامل را به صورت عادی پر نمی‌کند، مگر آنکه تمایل به انجام اضافه‌کار اختیاری داشته باشد.

 

کامران‌فر گفت: به دلیل اعمال ضرایب قانونی مانند ضریب ۱.۵ برای شیفت شب که در آن یک شیفت ۱۲ ساعته معادل ۱۹.۵ ساعت کاری (احتساب ۶ ساعت مضاعف) محاسبه می‌شود، ساعات کارکرد همکاران افزایش می‌یابد.

 

وی بیان کرد: در دانشگاه علوم پزشکی ایران به مدیران پرستاری بیمارستان‌ها تأکید شده است که تعامل حداکثری با پرسنل برقرار کنند تا دست‌کم ۷۰ درصد چینش برنامه‌ها بر اساس تمایل خود همکاران تنظیم شود.

 

مدیر گروه پرستاری معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: در راستای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، برای مادران باردار یا دارای فرزند زیر دو سال، شب‌کاری مطلقاً ممنوع است، مگر در مواردی خاص که خود همکار پس از بازگشت از مرخصی زایمان تقاضای کتبی برای شیفت شب داشته باشد تا بتواند برنامه زندگی‌اش را مدیریت کند. این قوانین به صورت دقیق در دانشگاه پیاده‌سازی شده و نارضایتی چندانی در زمینه شیفت‌بندی گزارش نشده است و موارد محدود نیز با پیگیری مستقیم برطرف می‌شود.

 

وی با اشاره به تعرفه‌گذاری خدمات، دریافتی پرسنل و تسویه معوقات گفت: با اجرای قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری در سامانه کارآمد و افزایش ضریب تعرفه‌ها در سال جاری، میزان دریافتی کادر پرستاری در بیمارستان‌ها در قیاس با سال‌های پیشین رشد چشمگیری داشته است؛ به طوری که در سال ۱۴۰۰ و پیش از اجرای تعرفه‌گذاری، دریافتی تعرفه نهایتاً بین ۱.۵ تا ۲ یا ۳ میلیون تومان بود، اما ماه گذشته میانگین دریافتی کارانه کادر پرستاری در دانشگاه علوم پزشکی ایران به حدود ۲۵ تا ۲۸ میلیون تومان رسید و نارضایتی در این بخش منعکس نشده است.

 

کامران‌فر گفت: در شرایطی که برخی دانشگاه‌های علوم پزشکی در سایر استان‌ها دارای معوقات طولانی‌مدت در پرداخت اضافه کار و کارانه هستند، با تدابیر مسئولین ارشد دانشگاه، جناب آقای دکتر توکلی رئیس دانشگاه و جناب آقای دکتر فروغی معاونت درمان دانشگاه هیچ‌گونه معوقه‌ای ندارد و همه پرداخت‌ها کاملاً به‌روز انجام می‌شود.

 

وی با اشاره به نیازهای آموزشی، پرستاری جامعه‌نگر و خدمات در منزل گفت: در خصوص انطباق سرفصل‌های کارشناسی ارشد با بحران‌ها و نیازهای بالینی، گرچه دوره‌هایی در حوزه‌های مراقبت‌های ویژه، سوختگی، مدیریت و بهداشت جامعه تعریف شده است، اما با توجه به سالمندتر شدن جمعیت کشور، نیاز اصلی جامعه تقویت رشته‌های «پرستاری سالمندی» و «پرستاری جامعه‌نگر» است.

 

مدیر گروه پرستاری معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران ادامه داد: با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از مردم از نظر مالی توان مراجعه مستمر به مراکز درمانی خصوصی را ندارند، ضرورت دارد تمرکز ویژه‌ای بر مراقبت‌های پرستاری در منزل پس از ترخیص انجام شود. برای تحقق این امر، بازنگری و به‌روزرسانی سالیانه تعرفه‌های خدمات مراکز مراقبت پرستاری در منزل و قرار گرفتن این خدمات تحت پوشش کامل بیمه‌های درمانی الزامی است؛ زیرا در حال حاضر پایین بودن ارقام مصوب سبب می‌شود مراکز مبالغ بیشتری دریافت کنند که اگر این هزینه‌ها توسط بیمه‌ها تقبل شود، امکان خدمت‌رسانی گسترده‌تر و رغبت پرستاران برای مراقبت در منزل دوچندان خواهد شد.

 

وی با اشاره به وضعیت مهاجرت و پدیده بازگشت به بخش دولتی گفت: بررسی روند مهاجرت و خروج نیرو نشان می‌دهد که در فاصله سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳و به ویژه در سال ۱۴۰۲بالاترین میزان خروج پرستاران از سیستم کاری ثبت شد. اما از اواخر سال ۱۴۰۲ و با اجرایی شدن شفاف و مبتنی بر عملکرد تعرفه‌گذاری پرستاری و افزایش سالیانه دریافتی‌ها، انگیزه همکاران ارتقا یافت؛ به طوری که حتی کادری که پیش‌تر به سمت بیمارستان‌های خصوصی رفته بودند، با مشاهده وضوح، دقت و عدالت در پرداخت کارانه بخش دولتی، بازگشت به مراکز دولتی را آغاز کردند.

 

کامران‌فر ادامه داد: در نتیجه این اقدامات، آمار خروج از خدمت در سال ۱۴۰۴ کاهش بسیار چشمگیری یافت و در حال حاضر نیز تحت تأثیر شرایط خاص منطقه و نحوه پذیرش در سایر کشورها، تمایل به مهاجرت از سیستم به مراتب کمتر شده و دانشگاه شاهد روند نزولی این پدیده است.