به گزارش روابط‌عمومی مرکز آموزشی درمانی حمایت مادران شهید اکبر آبادی، دوران بارداری به‌طور طبیعی با تغییرات هورمونی، جسمی و روانی همراه است و همین موضوع مادر را نسبت به استرس حساس‌تر می‌کند. اما در شرایط جنگ و بحران، شدت این استرس افزایش یافته و می‌تواند به‌طور مستقیم بر سلامت مادر، روند بارداری، رشد جنین و حتی شیردهی اثر بگذارد.

 

با وجود این شرایط متخصصان تأکید دارند که با رعایت اصول ساده مراقبتی و همچنین حمایت های اجتماعی به ویژه از سوی خانواده می‌توان بسیاری از خطرات را کنترل و بارداری سالم‌تری را تجربه کرد.

 

دکتر مریم کاشانیان، جراح و متخصص زنان و زایمان و نازایی و استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی ایران، درباره اثرات استرس و بحران بر بارداری گفت: فعال‌شدن سیستم‌های هورمونی در شرایط استرس می‌تواند انقباضات رحمی را افزایش داده، جریان خون رحمی–جفتی را کاهش دهد و خطر زایمان زودرس و اختلال رشد جنین را بالا ببرد.

 

وی افزود: افزایش طولانی‌مدت هورمون‌های استرس بر فشار خون، قند خون و سیستم ایمنی نیز اثر گذاشته و خطر پره‌اکلامپسی، دیابت بارداری، اختلال خواب و خستگی مزمن را افزایش می‌دهد.

 

این عضو دانشگاه علوم پزشکی ایران تأکید کرد: استرس شدید می‌تواند موجب تغذیه نامناسب، مصرف سیگار و مواد مخدر یا قطع مراقبت‌های بارداری شود؛ مسائلی که هر کدام به‌تنهایی می‌توانند پیامدهای بارداری را تحت‌تأثیر قرار دهند.

 

وی یادآور شد: عبور هورمون‌های استرس از طریق جفت ممکن است بر رشد سیستم عصبی جنین و وضعیت متابولیک او در آینده اثر بگذارد.

 

کاشانیان گفت: شیر‌دهی نیز از اثرات بحران در امان نمی‌ماند، زیرا استرس می‌تواند ترشح هورمون اکسیتوسین و پرولاکتین را کاهش داده و در جریان یافتن و تولید شیر اختلال ایجاد کند. همچنین استرس و اضطراب همچنین می‌تواند تماس پوستی، پیوند عاطفی مادر و نوزاد و مدت شیردهی را کاهش دهد.

 

این متخصص زنان با اشاره به شرایط جنگ و کمبود منابع غذایی ادامه داد: مهم‌ترین چالش‌های مادران باردار و شیرده در بحران شامل کمبود کالری، کمبود ریزمغذی‌ها مانند آهن، ید و ویتامین A، و استرس شدید بوده و ادامه حداقل مراقبت‌های بارداری شامل کنترل فشار خون، غربالگری پره‌اکلامپسی، کم‌خونی و عفونت‌ها ضروری است.

 

وی با بیان اینکه در صورت نبود امکان ویزیت حضوری، مشاوره تلفنی با پزشک می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد، افزود: در شرایط جنگی مراجعه به پزشک یا ماما در حد امکان، کنترل فشار خون، توجه به علائم خطر مانند سردرد شدید، تاری دید، درد شکم و خونریزی، پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و مصرف غذاهای ساده اما مغذی مانند نان، برنج، سیب‌زمینی، حبوبات و تخم‌مرغ حتما باید مورد توجه باشد؛ همچنین  مادران باید مدارک پزشکی و داروهای ضروری مانند آهن و اسید فولیک را در زمان جابه‌جایی همراه داشته باشند.

 

کاشانی با اشاره به اهمیت شیردهی در بحران، گفت: حتی در استرس شدید، شیر مادر بهترین تغذیه برای نوزاد است و از بیماری‌ها جلوگیری می‌کند؛ شیردهی باید در ساعت اول تولد آغاز شود. تماس پوست با پوست و شیردهی مکرر نیز باعث افزایش ترشح شیر می‌شود. همچنین استفاده غیرضروری از شیرخشک باید خودداری شود.

 

وی در پایان با تأکید بر نقش حمایت اجتماعی، یادآور شد: مادران نباید تنها بمانند. کمک گرفتن از ماماها، مراکز امدادی، خانواده و اطرافیان ضروری است. گاهی همین اقدامات ساده می‌تواند جان مادر و نوزاد را نجات دهد.